Pedro Almodóvar 78 yaşında. Ve onun için yaşama amacı film yapmaktan geçiyor. Bu yıl Cannes’da dünya prömiyerini yapan son çalışması ‘Buruk Noel / Amarga Avidad’da sinemasının etik sınırlarını en çıplak ve en acımasızca eleştirirken, çuvaldızı kendisine batırmak suretiyle cesur itiraflarda bulunuyor.

Film, birbirinin aynası gibi duran iki farklı zaman dilimini ve anlatıyı iç içe geçiriyor. İlki, annesinin ölümüyle sıkıştığı yas girdabından, yoğun bir çalışmaya dalarak çıkmaya çabalayan reklam filmi yönetmeni Elsa Rosado’nun (Bárbara Lennie) öyküsü, diğeri ise alter egosu Elsa’nın merkezde olduğu bir senaryo yazmaya girişen auteur yönetmen Raúl Durán’ın (Leonardo Sbaraglia) hikâyesidir.

Aralık 2004’de annesini yitiren Elsa için, insanların neşe içinde kutlama yaptığı, ailelerin bir araya geldiği Noel zamanı, ağır bir matem, bastırılmış duygular ve panik atak kriziyle birleşerek kederli bir atmosfere bürünmüştür. Bu döneminde genç kadına, reklam filminin kast oluşturma sürecinde tanıştığı, hafta sonları gelirini arttırmak için bekarlığa veda partilerinde erkek striptizci olarak boy gösteren, aslen itfaiyeci sevgilisi Bonifacio (Patrick Criado) destek olur.

Elsa hayatla başa çıkma sürecinde, kendisi gibi duygusal bir krizin pençesinde kıvranan, mutsuz bir evliliğin içinde sıkışıp kalmış Patricia’nın (Victoria Luengo) yaşadığı mutsuzluğu bir malzeme olarak kullanma yoluna gider. Patricia ailevi meselelerinin bir film senaryosuna meze yapılacağını öğrendiğinde öfkelenir ve yakın arkadaşıyla yollarını ayırır. Elsa’nın yeni misyonu, küçük oğlunu trafik kazasında yitirişinin ardından yoğun bir depresyona girerek annesinin kırsaldaki evine taşınmış olan eski model Natalia’yı (Milena Smit) hayata döndürmektir. Raúl’un ipleri eline almış olduğu üst anlatıda ise, hem Elsa’nın hem de Natalia’nın yaratıcısı olan auteur yönetmenin, son taslağı üzerinde kararsızlığı sürerken, 20 yıllık asistanı Mónica (Aitana Sanchez-Gijón), gerçek yaşamda biricik oğlunu kaybetmiş kadın arkadaşının trajedisini filmine malzeme yapmaya yeltenen yönetmen ile kıyasıya tartışmaya girer.

Almodóvar ‘The Guardian’a verdiği röportajda filmdeki alter egosu Raúl ile bağını açıklarken ‘Buruk Noel’in bugüne kadar çektiği en riskli film olduğunu ifade ediyor. Öyle ya, kendini hikâyenin kötü adamı konumuna yerleştirmiştir ve Raúl’un kurduğu cümlelerin ve diyalogların en az % 80’i, gerçek hayatta doğrudan kendisinin ağzından ve kaleminden çıkmadır. Bu açık yürekli itiraf, Alberto Iglesias’ın kor alevler gibi yükselen tekinsiz tınılarının eşlik ettiği final sekansında gerilimi doruğa taşır.

Hesaplaşma sürecinde Raúl’u ‘kişisel vampirlikle’ suçlayan Mónica sadece kişisel bir öfke kusmaz, aynı zamanda ustasının yönetmenlik kariyerine ve sanatsal durgunluğuna dair ağır eleştiriler getirir. Raúl yazmaya başladığı zaman etik bariyerleri parça parça etmiştir. Mónica onun (ya da Almodóvar’ın) yitirdiği annesi için dinmeyen yasına dair kişisel hattın ötesine geçerek, geçmişi hatırlayan sinemacıyı başkalarının kederini kurmacaya dönüştürmesinin ahlâki boyutu ile yüz yüze getirir. O kurmacanın bittiği, gerçeğin ve suçluluk duygusunun başladığı çıplak gri alanda kendini savunur gerçi. En iyi filmlerini çekmiştir belki. Yaşlanmıştır, özgün fikirler üretmekte zorlanmaktadır. Ama hayattadır ve rekabet sürmektedir. Köşesine çekilerek eski başyapıtlarıyla anılmak ya da minör eserler üretmek ona yetmeyecektir.

2019 yapımı ‘Acı ve Zafer / Dolor y Gloria’ İspanyol sinemacıya özgü bir yaşam güzellemesi; kederiyle, sevinciyle, acısıyla mizahıyla onun hayatla hesaplaşmasının öyküsüdür. Onun ‘Amarcord’u olarak kaleme aldığım satırlarda, bu anılar albümünün belki de bir vasiyet filmi olduğunu yazmışım. Lakin Almodóvar direniyor ve ilerleyen yaşına rağmen, hayatta ona en büyük mutluluk veren şeyi, film çekmeyi sürdürüyor. Görüldüğü üzere, bu defa daha karanlık, gerilimli bir kariyer hesaplaşması ve itiraflar sürecinin meta kurgusu ile karşı karşıyayız. ‘İspanyol sinemasının yaramaz çocuğu’, kendisine bu ünvanı getiren sinema kariyerinin erken dönem filmlerinden yadigâr, cüretkâr, hınzır ve kitch unsurları yine de eksik etmiyor. Yaşlılık dönemi hesaplaşmaları, Elsa’nın kurgu hikâyesi, yas ve melodram ağırlıklı bir tonda ilerlerken, alter egosunun ‘yatağımdaki güzel yaratık’ olarak tanımladığı yakışıklı itfaiyeci Bonifacio’nun striptiz sekansı, kariyerinin köklerine, onun o eski pervasız tarzına doğrudan bir selam gönderiyor.

Filmin adını ödünç aldığı ünlü Meksika halk şarkısı ‘Amarga Navidad’ (tam çevirisiyle ‘Acı Noel’), biten, geriye sadece acı, hayal kırıklığı ve gözyaşı bırakan trajik bir aşkı anlatır. Filmde bu klasik ezgiyi, Almodóvar’ın büyük saygı duyduğu, kariyeri boyunca filmlerinde yer verdiği ve çok yakın bir dostluk kurduğu Chavela Vargas’ın yorumundan dinliyoruz. Elsa ile Patricia’nın efsanevi müzik adamının yorgun sesini ne denli ustalıkla kullandığını dile getirdiği, üstadın son demlerinde çıktığı konserlerin birinden alıntıdır bu etkileyici kayıt.

Filmin çok konuşulan, gerçekle kurmacanın iç içe geçtiği büyüleyici anlarından birinde, Vargas ile özdeşleşmiş ‘Las Simples / Cosas / Basit Şeyler’i çağımız popüler şarkıcılarından Amaio Romero’nun canlı ve duruluğuyla kalpleri fetheden yorumundan dinliyoruz. ‘Aşk basittir’ diyor şair. ‘Ve zaman yutacaktır basit şeyleri’. ‘Ve her zaman dönersin o eski, hayatı sevdiğin yerlere’. Vargas’ın izinde, Almodóvar da elden ayaktan düşene kadar en büyük tutkusunun izini sürmeye, yazmaya ve film çekmeye devam edecek gibi görünüyor. Filmografisine yayılan estetik ve tematik ilkeleri doğrultusunda kendi sinema manifestosunu inşa etmiş auteur sinemacının, tüm kibrini kırarak kendisini acımasızca eleştirdiği bu dürüst itirafnamesi, adı gibi buruk, açık uçlu ve sinema tarihine geçecek fırtınalı bir epilogla sonlanıyor. Kaçırmayın.

(12 Kasım 2026)

Ferhan Baran

ferhan@farhanbaran.com

İnternet üzerinden yapılan sosyal medya paylaşımları her geçen gün artıyor. Televizyon bile izlenmemeye başladı son zamanlarda… çünkü tek taraflı yayın yerine interaktif (yani sizin de sözünüzü söyleyebileceğiniz bir alan) yayınlar daha bir anlamlı. Bu, muhakkak ki, kocaman bir soru işaretini de beraberinde getiriyor: Nereye kadar doğru, ne kadar inanılır veya güvenilir? Teknolojinin hızıyla bunun da moda(!)sının bir zaman sonra geçeceğine inanıyorum.

Bir grup internet fenomeni banka soygunlarını internetten yayımlar; FBI, (bile, bütün devlet kurumları gibi) çözümsüz kalır buna karşı. Fenomenler iyi çalışır, iyi hazırlanır ve her soygunun ardından takipçilerini hızla arttırır. Filmi bu iki cümleyle anlattığınızda gerçekten bir şeyleri atlamışsınız demektir. Birincisi, Mark Bianculli’nin senaryosunu David Leitch, çok başarılı çekmiş. Ritmi, hızı, kurgusu, renkleri, ışığı, görselliği, oyunculukları, anlatılanlar gerçekten, ama gerçekten çok başarılı. İki saatlik filmin nasıl geçtiğini anla(ya)mıyorsunuz bile. İnanılmaz bir hareketlilik ve çok daha önemlisi müthiş bir hız, meraktan tırnaklarınızı bile yiyemediğinizin farkına salondan çıktığınızda varıyorsunuz ancak.

Polisle (FBI ile) köşe kapmaca oynayan banka soyguncuları, deyim yerindeyse göz göre göre soydukları bankadan kaldırdıklarını yoksullara, yaşlılara, öğrencilere, hastalara, ihtiyacı olanlara dağıtıyor. Zaten soygun anını izleyen insanlar daha bir inanıyor soygunculara, daha bir sahip çıkıyor. Öyle ki, son soygunda oluşturdukları kalabalık soyguncuların kaçabilmesine fırsat sağlıyor.

Bizdeki durum!

12 Eylül sonrası, banka soyguncusu bir siyasi grubun yakalanan bireyleri Selimiye’de sorgulanıyordu (1984). Sorgucu subay, birine sordu: “Banka soyarak devleti yıkabileceğinizi mi zannettiniz?”; “Hayır” diye cevap verdi tutuklu genç… “Banka soyarak devletin yıkılmayacağını biliyoruz. Ancak devleti yıkabilecek olan örgütümüzün ve üyelerinin yaşaması için soyduk.” deyince, subayın ağzından “Deli misiniz oğlum, sahte çek senet olayına girseydiniz, hem böyle idamla yargılanmazdınız hem de ‘beyefendi’ olarak kabul görürdünüz herkes tarafından.” döküldü.

O zamandan bu zamana banka soygunları kalmadı (filmler dışında), her tarafta kamera var, polis her hareketi izleyebilecek donanıma sahip artık. Teknoloji sadece polisin (veya devletin) yararına gelişmiyor ya, devrimcilerin de kullanımına açık. O fırsatı bulan dilediğini yapıyor. Peki, öyle mi oluyor? Hayır. O sorgucu subayın önerisini fon soyguncuları duymuş olmalı ki, Türkiye’nin en büyük siyasi ve ekonomik soygununu gerçekleştirdiler.

Çok keyifli bir film izlemek için; demokratik eylemler dışına çıkmanın yarardan çok zarar getirebileceğini görmek için… sinemalarda, 13 Kasım’dan başlayarak…

(11 Kasım 2026)

Korkut Akın

korkutakin@gmail.com